مطالعه پدیده فرونشست زمین و جابهجاییهای ناشی از آن به یکی از موضوعات مهم تحقیقاتی در جهان و بهویژه ایران تبدیل شدهاست. آنچه در بررسی این پدیده اهمیت دارد، ارزیابی مخاطرات آن است. اگرچه فرونشست زمین بهعنوان پدیدهای مخرب شناخته میشود، اما هنگامی که گرادیان جابهجایی در پوسته زمین ایجاد گردد، فرونشست بهصورت نامتقارن ظاهر شده و تهدیدی جدی برای سازهها و زیرساختها خواهد بود.شواهد میدانی و مطالعات انجامشده نشان میدهد بخشی از دشت اشتهارد و قزوین بهدلیل برداشت بیرویه آبهای زیرزمینی برای مصارف صنعتی و کشاورزی دچار فرونشست شدهاست. در این محدوده، چندین خط انتقال نیرو با دکلهای فشارقوی برق قرار دارند که فرونشست نامتقارن میتواند برای آنها خطراتی جدی و جبرانناپذیر ایجاد کند. لذا این پژوهش به مطالعه فرونشست رخداده در این دشت و در امتداد یکی از خطوط انتقال نیرو بین سالهای 2018 الی 2023 با استفاده از فناوری تداخلسنجی راداری و گرادیانهای جابهجایی مستخرج از آن میپردازد. بهمنظور بهرهگیری از فناوری تداخلسنجی راداری، دادههای سامانه LiCSAR توسط نرمافزار سری زمانی LiCSBAS پردازش شدند و برای محاسبه گرادیانهای جابهجایی از روش عددی کمترین مربعات متحرک بازگشتی (RMLS) استفاده شد. نتایج نشان داد خط انتقال نیروی موردمطالعه کاملاً در معرض فرونشست قرار دارد و بیشینه نرخ فرونشست در این منطقه و در امتداد خط انتقال نیروی موردمطالعه به ترتیب 80- و 57- میلیمتر بر سال تخمین زده شد. همچنین بیشینه اندازه گرادیان نرخ فرونشست در این منطقه و در امتداد خط انتقال نیروی مورد مطالعه به ترتیب 114 و 68 میلیمتر بر کیلومتر بر سال بهدست آمد. در انتها با بررسی نیمرخ طولی گرادیان فرونشست در مسیر خط انتقال نیرو، مشاهده شد در مکان دکلهای شماره 83 و 84 با نرخ فرونشست 52- و 51- میلیمتر بر سال، اندازه گرادیان 27 و 24 میلیمتر بر کیلومتر بر سال و در مکان دکلهای شماره 30 و 97 با نرخ فرونشست 27- و 13- میلیمتر بر سال، اندازه گرادیان 31 و 39 میلیمتر بر کیلومتر بر سال برآورد شدهاست. بنابراین، نتایج نشان میدهد که بین نرخ فرونشست و گرادیان آن رابطه مستقیمی وجود ندارد؛ از اینرو، مطالعه گرادیان جابهجایی در تحلیل پدیده فرونشست از اهمیت ویژهای برخوردار است.
Amirkhani H, Vosoghi B. Land Subsidence Analysis in The Paths of Power Transmission Lines Using Displacement Gradients from Radar Interferometric Observations. JGST 2025; 15 (2) : 3 URL: http://jgst.issgeac.ir/article-1-1224-fa.html
امیرخانی حامد، وثوقی بهزاد. مطالعه فرونشست زمین در مسیرهای خطوط انتقال نیرو با استفاده از گرادیانهای جابهجایی مستخرج از مشاهدات تداخلسنجی راداری. علوم و فنون نقشه برداری. 1404; 15 (2) :27-41
