با پیشرفت سریع فناوری هستهای و گسترش آن در سطح جهانی، تهدیداتی ناشی از مواد رادیواکتیو بهویژه در زمینه تروریسم و سهلانگاری در جابهجایی آنها ظهور کرده است که میتواند مخاطرات جدی برای انسانها و محیطزیست ایجاد کند؛ لذا، توسعه سامانههای کارآمد برای شناسایی و ردیابی منابع رادیواکتیو بهعنوان یک نیاز ضروری احساس میشود. مقاله حاضر، رویکردی نوین برای شناسایی و نقشهبرداری مواد پرتوزا را با استفاده از الگوریتمهای بینایی ماشین ارائه میدهد. هدف اصلی این تحقیق، افزایش دقت و کارایی شناسایی چشمههای رادیواکتیو در محیطهای پیچیده و متغیر است. در مرحله ابتدایی، الگوریتمی بر اساس حرکت رباتهای چرخدار طراحی شد که شامل ملاحظاتی چون حرکت تصادفی، حسگر عدم برخورد و تغییر جهت در نزدیکی رباتهای دیگر بود. سپس، در یک صفحه دوبعدی، ده ربات با ویژگیهای مشخص مدلسازی شد و حرکات آنها بر اساس ضبط حرکت در ۱۲۰ ثانیه با ۲۵ فریم بر ثانیه ثبت گردید. در گام بعدی، الگوریتم مبتنی بر روش بینایی ماشین با استفاده از معادلات ردیابی KLT، مسیر حرکت رباتها را شناسایی کرد. همچنین، سناریوی پرتویی با معرفی یک چشمه رادیواکتیو بر روی یکی از رباتها طراحی و ۳۰۰۰ کد مونتکارلو برای شبیهسازی آن بهکاررفته است. در نهایت، با استفاده از الگوریتمهای همبستگی، امکان شناسایی ربات آلوده به ماده رادیواکتیو در میان سایر رباتها بررسی شد. نتایج نشان میدهد که روشهای پیشنهادی قابلیت بالایی در مکانیابی منابع رادیواکتیو دارند و میتوان از این الگوریتمها برای مدلسازی سناریوهای مختلف در محیطهای شبیهسازی استفاده کرد. این امر به کاهش پرتوگیری غیرضروری افراد کمک میکند و توانمندیهای دستگاههای تشخیص تشعشع را به طور چشمگیری افزایش میدهد.
Beigzadeh A, Ardiny H. Radiation mapping and detection of out-of-control radioactive sources by developing algorithms based on machine vision. JGST 2025; 15 (2) : 5 URL: http://jgst.issgeac.ir/article-1-1176-fa.html
بیگ زاده امیرمحمد، اردینی هادی. نقشهبرداری مسیر و کشف چشمههای رادیواکتیو متحرک خارج از کنترل با توسعه الگوریتمهای مبتنی بر بینایی ماشین و مدل مونتکارلو. علوم و فنون نقشه برداری. 1404; 15 (2) :61-74
