مدیریت مؤثر تیمها یکی از چالشهای حیاتی در عملیاتهای امداد و نجات به شمار میرود. در این شرایط، تصمیمگیری سریع، هماهنگی مؤثر و تخصیص بهینه فعالیتها، نقش تعیینکنندهای در موفقیت مأموریتها و کاهش تلفات دارد. از این رو، بهکارگیری روشهای علمی و فناورانه برای ارتقای عملکرد تیمهای امدادی از اهمیت بالایی برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف بهبود عملکرد تیمهای امداد و نجات در زمان وقوع زمینلرزه انجام گرفته است. زلزلهها به دلیل وسعت خساراتو محدودیت زمانی در نجات مصدومان، از جمله مخاطرات طبیعی بحرانی محسوب میشوند. هرگونه بهبود در مدیریت تیمهای عملیاتی میتواند منجر به افزایش سرعت امدادرسانی و در نتیجه نجات جان افراد بیشتری شود. در این پژوهش، برای بهینهسازی عملکرد تیمهای امدادی، از تلفیق علوم نوین مکانی با هوش مصنوعی استفاده شده است. بر اساس مطالعات انجامشده، الگوریتم هوش جمعی جامعه مورچگانبه عنوان یکی از کارآمدترین روشهای مبتنی بر رفتار جمعی برای حل مسائل تیمی پیچیده مناسب است. با این حال، برای ارتقای توانایی این الگوریتم روش یادگیری تقویتی Q-Learning برای ترکیب با جامعه مورچگان انتخاب شد. این ترکیب موجب شد تا فرآیند تخصیص وظایف و فعالیتها به افراد، ارتقا و بهبود یابد. برای اجرا و بررسی عملکرد مدل، ابتدا پارامترهای مؤثر در ساختار تیمها و تخصص افراد، فعالیتها، و میزان خسارات، شناسایی و به عنوان ورودی و نیز در توسعه و تدوین روابط ریاضی لحاظ شدند. محدودهی مطالعاتی در ناحیه چهارم منطقه ۳ شهر تهران انتخاب شد و ۷۰ امدادگر در قالب ۱۴ تیم پنج نفره که همگی مطابق با پروتکلهای هلال احمر ایران آموزش دیدهاند، در عملیات شبیهسازیشده شرکت داده شدند. در مدل پیشنهادی، توابع پاداش و هزینه با در نظر گرفتن شاخصهایی همچون سرعت حرکت، زمان انجام فعالیتها، فاصله محل فعالیتها و در کل میزان موفقیت در نجات افراد، تعریف و تدوین شدند. نتایج بهدستآمده نشان داد که مدل ترکیبی پیشنهادیتوانسته است کارایی کلی عملیات امداد و نجات را در مقایسه با الگوریتم واحد جامعه مورچگان تا حدود ۱۹ درصد افزایش دهد. به طور کلی، یافتههای پژوهش حاضر نشان میدهد که ترکیب روشهای هوش جمعی با یادگیری تقویتی میتواند چارچوبی نوین برای مدیریت هوشمند تیمهای امدادی در شرایط بحرانی فراهم سازد.
Bahrami N, Argany M, Darvishi Boloorani A, Vafaeinejad A. An Intelligent Approach for Improving Task Allocation Efficiency in Rescue Operations via Reinforced Ant Colony Optimization. JGST 2025; 15 (2) : 1 URL: http://jgst.issgeac.ir/article-1-1239-fa.html
بهرامی ناهید، ارگانی میثم، درویشی بلورانی علی، وفائینژاد علیرضا. یک رویکرد هوشمند مبتنی بر الگوریتم جامعه مورچگان تقویتشده برای تخصیص بهینه وظایف در عملیات امداد و نجات زلزله. علوم و فنون نقشه برداری. 1404; 15 (2) :1-11
