fa توسعه یک سامانه تصمیم‌گیری مکانی شهروند-محور به‌منظور پشتیبانی از فرایند ساخت‌وساز مشارکتی در بافت‌های فرسوده شهری سامانه های اطلاعات مکانی GIS پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">امروزه وجود بافت‌های فرسوده و قدیمی شهری ازجمله مهم‌ترین نگرانی‌های مدیران به ویژه در شهرهای بزرگ</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">است. این نواحی که جزء محدوده قانونی شهرها نیز محسوب می‌شوند به دلیل فرسودگی کالبدی، عدم برخورداری مناسب از دسترسی سواره، خدمات، تأسیسات و زیرساخت‌های شهری آسیب‌پذیر بوده و از ارزش اجتماعی، اقتصادی، محیطی و مکانی نازلی برخوردارند. اگرچه نوسازی و بهسازی این بافت‌ها در طی سال‌های اخیر همواره مورد تأکید مدیران شهری بوده است، با این‌ حال در برنامه‌ها و طرح‌های شهری مرتبط با نوسازی بافت‌های فرسوده همواره رویکردی بالا به پایین اجرا می‌شود. از دلایل این امر عدم توانایی مالی ساکنان بافت‌های فرسوده شهری، مشکلات اجتماعی، قانونی و حقوقی در این نواحی است. چنین مشکلاتی موجب شده که نوسازی بافت‌های فرسوده شهری بدون مداخله دولت و یا بخش خصوصی میسر نباشد. عدم توجه کافی به نقش مردم و مشارکت شهروندان منجر به شکست بسیاری از طرح‌ها و برنامه‌های نوسازی در چنین رویکردی شده است. به ‌واسطه بهره‌گیری از ابزارهای پشتیبان تصمیم‌گیری مکانی می‌توان بستری مناسب جهت ارتباط مؤثر بین ذینفعان (ساکنان بافت‌های فرسوده شهری، بخش خصوصی و بخش دولتی) فراهم ساخت. هدف پژوهش حاضر توسعه یک سامانه تصمیم‌گیری مکانی شهروند-محور به ‌منظور بسترسازی و تسهیل فرایند ساخت‌وساز مشارکتی در بافت‌های فرسوده شهری است. سامانه پیشنهادی با تلفیق قابلیت‌های سامانه اطلاعات جغرافیایی شهروند-محور و تحلیل تصمیم‌گیری چند معیاره در چارچوبی متن‌باز (معماری و فناوری‌های متن‌باز)، بستری را برای تسهیل نوسازی شهروند-محور در بافت‌های فرسوده شهری فراهم می‌کند. </span></span></div> <div style="text-align: justify;">وجود بافت‌های فرسوده و قدیمی شهری ازجمله مهم‌ترین نگرانی‌های مدیران به ویژه در شهرهای بزرگ است. این نواحی که جزء محدوده قانونی شهرها نیز محسوب می‌شوند به دلیل فرسودگی کالبدی، عدم برخورداری مناسب از دسترسی سواره، خدمات، تأسیسات و زیرساخت‌های شهری آسیب‌پذیر بوده و از ارزش اجتماعی، اقتصادی، محیطی و مکانی نازلی برخوردارند. اگرچه نوسازی و بهسازی این بافت‌ها در طی سال‌های اخیر همواره مورد تأکید مدیران شهری بوده است، با این‌ حال در برنامه‌ها و طرح‌های شهری مرتبط با نوسازی بافت‌های فرسوده همواره رویکردی بالا به پایین اجرا می‌شود. از دلایل این امر عدم توانایی مالی ساکنان بافت‌های فرسوده شهری، مشکلات اجتماعی، قانونی و حقوقی در این نواحی است. چنین مشکلاتی موجب شده که نوسازی بافت‌های فرسوده شهری بدون مداخله دولت و یا بخش خصوصی میسر نباشد. عدم توجه کافی به نقش مردم و مشارکت شهروندان منجر به شکست بسیاری از طرح‌ها و برنامه‌های نوسازی در چنین رویکردی شده است. به ‌واسطه بهره‌گیری از ابزارهای پشتیبان تصمیم‌گیری مکانی می‌توان بستری مناسب جهت ارتباط مؤثر بین ذینفعان (ساکنان بافت‌های فرسوده شهری، بخش خصوصی و بخش دولتی) فراهم ساخت. هدف پژوهش حاضر توسعه یک سامانه تصمیم‌گیری مکانی شهروند-محور به ‌منظور بسترسازی و تسهیل فرایند ساخت‌وساز مشارکتی در بافت‌های فرسوده شهری است. سامانه پیشنهادی با تلفیق قابلیت‌های سامانه اطلاعات جغرافیایی شهروند-محور و تحلیل تصمیم‌گیری چند معیاره در چارچوبی متن‌باز (معماری و فناوری‌های متن‌باز)، بستری را برای تسهیل نوسازی شهروند-محور در بافت‌های فرسوده شهری فراهم می‌کند.&nbsp;</div> <div style="text-align: justify;">Todays, urban distressed textures are considered as a vital concern of managers, particularly in large cities. These areas, which also appear in official parts of cities, are vulnerable because of prospective problems. Lack of proper accessibility, services, facilities, and infrastructures, as well as social, economic, environmental and spatial problems, are key problems of these areas. Although extensive modernization and refinement have always been emphasized by urban managers, there is always a top-down approach apply for the renovation of these areas. Because of inhabitant&rsquo;s poverty, social and constitutional problems, there is no chance for the renovation of these areas without the contribution of the public and private sector. Failure to pay enough attention to the key role of the people and the participation of citizens has promptly led to the failure of many modernization plans and programs. Considering the active interaction of citizens and the private sector in the process of building and upgrading these areas will increase the success of such projects. Using spatial decision support tools can represent an appropriate way for effective communication between stakeholders (residents, private and public sector). The purpose of the present research is to develop a citizen-centric spatial decision-making system to carefully foster and facilitate the process of constructive participation in urban distressed texture. The proposed system provides a combination of citizen-centered GIS capabilities and multi-criteria decision analysis in an open-source framework (open-source software and technologies) to facilitate citizen-centered modernization of urban distressed textures.</div> بافت فرسوده, ساخت‌وساز مشارکتی, روش بهترین-بدترین (BWM), تصمیم‌گیری مکانی Distressed Textures, Collaborative Construction, Best-Worst Method (BWM), Spatial Decision Making 187 201 http://jgst.issgeac.ir/browse.php?a_code=A-10-105-2&slc_lang=fa&sid=1 M. Omidipoor مرتضی امیدی پور omidipoor@ut.ac.ir 10031947532846006036 10031947532846006036 No Tehran University دانشگاه تهران M. R. Jelokhani-Niarak محمدرضا جلوخوانی نیارکی mrjelokhani@ut.ac.ir 10031947532846006037 10031947532846006037 Yes Tehran University دانشگاه تهران