Journal of Geomatics Science and Technology

fa اولویت‌بندی و تعیین کاربری های مستعد تغییر در پلاک های شهری با استفاده از تصمیم‌گیری چندمعیاره فازی Ranking and Determining Change-Prone Urban Land-Uses by Fuzzy Multi-Criteria Decision Analysis سامانه های اطلاعات مکانی GIS پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">بررسی تناسب کاربریهای موجود و اولویتبندی کاربریها برای پلاکهای شهری با توجه به مشخصات کالبدی آنها در ارتباط با سایر کاربریهای مجاور، منجر به مدیریت بهینه در محیط شهری خواهد شد. ازاین‌رو، هدف اصلی این تحقیق، ارائه مدلی برای ارزیابی و اولویتبندی کاربری اراضی شهری بر اساس معیارهای تعریف‌شده است. در این مدل با توجه به تقریبی بودن نظر کارشناسان در تعیین مقادیر معیارهای ارزیابی شهری، برای برآورد کلی مقادیر این معیارها از محاسبات فازی استفاده گردیده است. اولویتبندی کاربریها برای هر یک از پلاکهای شهری نیز با توجه به فازی بودن مقادیر معیارها، با استفاده از روش </span></span><span dir="LTR">TOPSIS</span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">-فازی صورت گرفته است تا اولویتهای تخصیص کاربری برای هر یک از پلاکها تعیین گردد. درنهایت بر اساس اولویتبندیهای انجام‌گرفته کاربریهای مستعد تغییر میتوانند شناسایی گردند. توسط مدل پیشنهادی، اولویت کاربریهای موجود در شهر با توجه به خصوصیات فیزیکی و کالبدی زمین برای هر کاربری مشخص شده و تصمیمگیرنده در مراحل تصمیمگیری برای تغییر کاربریها میتواند اولویت کاربری مناسب را برای قطعات مختلف ملاحظه نماید. این مدل با استفاده از دادههای مکانی ناحیه یک منطقه 7 تهران مورد پیادهسازی و ارزیابی قرار گرفت. رتبهبندی کاربری</span></span><span dir="LTR">&zwj;</span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">های شهری برای پلاکهای موجود در منطقهی موردمطالعه نشان داد که 77.2 درصد کاربریهای موجود دارای اولویت اول برای پلاکهای خود هستند. درنتیجه 22.8 درصد پلاکهای شهری در منطقه موردمطالعه، کاربری با اولویت اول را به خود اختصاص ندادهاند و کاربری این پلاکها، میتوانند مستعد تغییر باشند. نتایج به‌دست‌آمده علاوه بر پلاکهای شهری با کاربری مستعد تغییر، اولویتهای تخصیص کاربری برای هر یک از این پلاکها را نیز مشخص نموده است.</span></span><br>  </div> <div style="text-align: justify;">Urban land-use allocation is a complicated problem due to diversity in land-uses, a large number of parcels and different stakeholders with various and conflicting interests. A variety of studies presents many criteria in this regard. Different methods have been proposed for the optimal allocation of urban land-uses. The outputs of these methods are near optimum layouts that offer a suitable land-use for every land unit. However, because of some limitations such as disagreement of stockholders by a specific land-use or the high cost of land-use conversion to a certain land-use, it is not possible for planners to propose desirable land-uses for all parcels and as a result, have to use next priorities of the land-uses. Thus, prioritizing land-uses for parcels along with optimal land-use allocation could be essential in urban land-uses planning. Furthermore, due to the approximate nature of land-use evaluation criteria, using fuzzy calculations can be more compatible with the urban land-uses allocation models. Therefore, in this study, a parcel-level urban land-use prioritization model based on fuzzy calculation is presented. In the proposed model, at first evaluation criteria are estimated by fuzzy calculations for each parcel. Urban land-use evaluation criteria include neighborhood effects (i.e. compatibility, dependency, and proximity), physical suitability, and per capita. Compatibility and dependency factors depend on the different service level of each land-use. Each land-use is defined in three service level of local, district and regional and different radius of effect is considered according to these service levels. Furthermore, suitability criterion is calculated according to the characteristics and physical properties of land units for each land-use as a fuzzy number. Per-capita criterion is calculated as per capita violation in a fuzzy manner and is considered in land-use prioritization. After fuzzy calculations of criteria, the importance of each criterion must be determined. To determine the importance of each criterion in proposed model, the weight of criteria is estimated by subjective and objective weighting approaches. Expert knowledge is used for estimating subjective weights, and Shannon's entropy method applied for determining objective weights. The Fuzzy TOPSIS<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" title=""><sup><sup>[1]</sup></sup></a> technique is used to prioritize land-uses for each parcel. In fuzzy TOPSIS, after normalization and applying weights to each criterion, positive and negative ideal points are calculated based on the best and worst values of criteria. Finally, with calculating the distance of each land-use as alternatives from worst and best ideal points, land-uses will be ranked for each parcel. This procedure is repeated for all parcels in the study area, and therefore, all land-uses are ranked for all parcels. The proposed model was implemented on spatial data of region 7, district 1 of Tehran. Ranking urban land-uses for parcels in the study area showed that 77.2 percent of current land-uses have the first priority for their own parcels. It came that 22.8 percent of parcels in the study area were not allocated the first priority of land-use, and the land-use of these parcels can be susceptible to change. In the land-uses of the study area, in terms of susceptibility to changes, residential units have the best situation, and industrial units have worst situation. As a future research, based on proposed model, different scenarios can be proposed for optimal allocation of urban land-uses by taking into account stockholders' preferences. For modeling the stakeholders' preferences, approaches such as multi-agent systems and game theory can be used.</div> <div>  <hr align="left" size="1" width="33%" > <div id="ftn1"><a href="#_ftnref1" name="_ftn1" title="">[1]</a> Technique for Order of Preference by Similarity to Ideal Solution</div> </div> اولویت‌بندی کاربری‌های شهری, برنامه‌ریزی کاربری‌های شهری, تصمیم‌گیری چندمعیاره, محاسبات فازی, Fuzzy TOPSIS, ناحیه یک منطقه هفت تهران Urban Land-Use Prioritizing, Urban Land-Use Planning, Multi-Criteria Decision Analysis, Fuzzy Arithmetic, Fuzzy TOPSIS 39 55 http://jgst.issgeac.ir/browse.php?a_code=A-10-29-5&slc_lang=fa&sid=1 J. Maleki جمشید مالکی j.maleki@ut.ac.ir 10031947532846005338 10031947532846005338 No دانشکده مهندسی نقشه برداری و اطلاعات مکانی، دانشگاه تهران F. Hakimpour فرشاد حکیم پور fhakimpour@ut.ac.ir 10031947532846005339 10031947532846005339 Yes دانشکده مهندسی نقشه برداری و اطلاعات مکانی، دانشگاه تهران Z. Masoumi زهره معصومی z.masoumi@iasbs.ac.ir 10031947532846005340 10031947532846005340 No بدون سازمان