fa شناسایی گزینه‌های مناسب توسعه آتی کاربری اراضی شهری در قزوین به روش مدل‌سازی ایجاد گزینه‌ها سامانه های اطلاعات مکانی GIS پژوهشي Research گسترش سریع و بی‌برنامه کاربریهای شهری اغلب مخاطره‌آمیز و نگران-کننده است. با توجه به گریزناپذیری توسعه شهری، برنامه‌ریزان مسائل شهری همواره به دنبال راه حلهایی هستند که مناطق بهینه را برای گسترش کاربریهای شهری تعیین نمایند. نظر به ماهیت مکانی مسأله، سیستمهای اطلاعات مکانی (GIS)، در گستره وسیعی از مسائل مکانیابی به کار گرفته شده‌اند. با این وجود به سبب ابعاد گسترده و ماهیت پیچیده مسأله، آنالیزهای پایه GIS نظیر همپوشانی به تنهایی قادر به در نظر گرفتن تمامی جوانب امر نیستند. به همین دلیل، معمولاً GIS به عنوان یک بستر مناسب، موجبات پیاده‌سازی روشهای مختلف را فراهم می‌آورد. همه روشهای مطرح شده در این وادی به دنبال یافتن راه حلی بهینه با در نظر گرفتن قیود مختلف و متنوع هستند. به هر حال با در نظر گرفتن تمامی مفروضات و قیود احتمالی، ممکن است پاسخ بهینه از نظر اجرایی مطلوب نباشد. لذا منطقی است که چندین راه حل بهینه یا عمدتاً بهینه پیشنهاد شود. در این پژوهش از روش مدلسازی ایجاد گزینه‌ها (MGA) برای یافتن مناطق بهینه توسعه کاربریهای شهری در اطراف شهر قزوین در محدوده‌ای به وسعت 1620 کیلومتر مربع استفاده شده است. ویژگی روش مورد استفاده این است که با گنجاندن قیدی به نام DBDC، پیوستگی و تراکم مناطق مطلوب برای توسعه لحاظ شده، از توسعه‌های پراکنده و جداگانه که عملاً از کیفیت لازم برخوردار نیستند جلوگیری می‌شود. با استفاده از این روش که مبتنی بر برنامه‌ریزی خطی از نوع برنامه‌ریزی عدد صحیح است، چندین گزینه مطلوب شناسایی‌ و سپس با بررسی و پالایش گزینه‌های تولید شده، سه گزینه مناسب پیشنهاد شده‌اند. نتایج این تحقیق علاوه بر اینکه طرحی از مناطق مطلوب را برای توسعه آتی فرا روی دست‌اندکاران امر قرار می‌دهد، دست آنان را برای انتخاب یکی از گزینه‌ها با توجه به شرایط اجرایی و جوانب کار باز می‌گذارد. Urban land-use expansion is a challenging issue in developing countries. The expansion usually deteriorates other land-uses such as agriculture and natural resources. Urban expansion is unavoidable, thus, urban planners are always estimating the optimum regions for development. Due to the spatial component of this issue, GIS is widely used. The complexity of urbanization may not be well-handled using simple GIS functions such as overlay. Land-use development may also use advanced functions of optimizations that are integrated in a GIS environment. Such optimization considers numerous conflicting criteria. Even with taking all of the probable assumptions and constraints into account, it is possible that optimum result is not doable. Thus, it is desirable to suggest more than one (semi) optimum solutions. If the implementation of one solution is complex, other ones should be examined. In this study, Modeling to Generate Alternatives (MGA) is used to determine the best sites for future urban land-uses in the vicinity of Qazvin with 1620 squared kilometers. This method which is based on linear programming (binary integer programming) can result in proper alternatives. The characteristic of the performed method is the use of Density-Based Design Constraint (DBDC) as a constraint that guaranties the contiguity and compactness of the suggested sites and prevents scattered developments. The results of this study not only offered the optimum sites for future urban land-use developments but also determined some other options to be chosen if the optimum solution is not admired. مدلسازی ایجاد گزینه‌ها, گسترش کاربری اراضی شهری, بهینه‌سازی, GIS Modeling to Generate Alternatives, Urban land-use expansion, optimization, GIS 101 115 http://jgst.issgeac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-8&slc_lang=fa&sid=1 F. Hosseinali فرهاد حسینعلی frdhal@qiau.ac.ir 10031947532846001535 10031947532846001535 Yes گروه مهندسی نقشه‌برداری- دانشگاه آزاد اسلامی قزوین A. A. Alesheikh علی‌اصغر آل شیخ alesheikh@kntu.ac.ir 10031947532846001536 10031947532846001536 No گروه سیستم‌های اطلاعات مکانی- دانشکده مهندسی نقشه‌برداری- دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی F. Nourian فرشاد نوریان fnoorian@ut.ac.ir 10031947532846001537 10031947532846001537 No دانشکده شهرسازی- دانشگاه تهران