Journal of Geomatics Science and Technology

fa تحلیل و مقایسه موقعیت مکانی شش دانشگاه شهر تهران به کمک سامانه‌های اطلاعات مکانی Analyzing and Comprising the Location of SIX Universities in Tehran Using Geospatial Information Systems سامانه های اطلاعات مکانی GIS پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">دانشگاه به عنوان فضای پرورش دهندۀ متخصصان آیندۀ کشور، نقشی اساسی در ساختار اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی جامعه ایفا می‌کند. نظام آموزشی و محتوای آموزشی از یک سو و فضای آموزشی از سوی دیگر دو عامل مهم و مؤثر در پرورش دانشجویان محسوب می‌گردند. از آن‌جا که فضاهای آموزشی یکی از مهمترین کاربری‌ها در شهرها هستند، هماهنگی با بافت‌های شهری از مسائل مهم طراحی فضاهای آموزشی محسوب می‌شود. در بسیاری از شهرهای بزرگ و متراکم، موقعیت مکانی کاربری‌های آموزشی به دلایل مختلف مانند قرارگیری در مجاورت کاربری‌های مزاحمی مثل کاربریهای صنعتی، نظامی و واقع شدن در مکان‌های آلوده و یا دور بودن از امکانات رفاهی از وضعیت چندان مطلوبی برخوردار نمی‌باشد که این امر باعث افت کیفیت خدمات دانشگاه‌ها و تأثیرات نامطلوب بر روی دانشجویان می‌شود. در این تحقیق با استفاده از تجزیه و تحلیل‌های موجود در سیستم اطلاعات مکانی به مقایسه و ارزیابی کیفیت موقعیت مکانی شش دانشگاه تهران پرداخته شده است که عبارتاند از: دانشگاه شهید رجایی، دانشگاه علم و صنعت، دانشگاه علامه طباطبایی، پردیس دانشکدههای فنی دانشگاه تهران، دانشکده عمران و نقشه‌برداری دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی و دانشگاه امیرکبیر.  برای یافتن شاخص‌های مهم از تعداد زیادی از دانشجویان این دانشگاه‌ها نظرخواهی انجام گرفت. با توجه به نظرات ابراز شده شاخص‌های این پژوهش  شناسایی و در دو بعد فیزیکی و زیست محیطی تقسیم گردید. به منظور استخراج مقادیر شاخص‌ها از تصاویر ماهواره‌ای، نقشه‌های موجود و اطلاعات آماری استفاده شد. مقایسه و ارزیابی اهمیت شاخص‌ها بر پایۀ نظرات بالغ بر 500 تن از دانشجویان این دانشگاه‌ها صورت گرفت و در نهایت برای تلفیق نظرات از روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره AHP و تخمین نسبت استفاده گردید. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که دانشگاه امیرکبیر در مجموع شاخص‌ها دارای بالاترین رتبه است و پس از آن به ترتیب دانشگاه‌های خواجه نصیر، علم و صنعت، پردیس دانشکدههای فنی دانشگاه تهران، شهید رجایی و علامه طباطبایی قرار می‌گیرند. </div> <div style="text-align: justify;">Universities as the places of training the experts play an essential role in social, economic and cultural structure of the nations. The quality of education and the educational space are two major effective factors on the quality of training the students. Since the educational places are of the most important land-uses in the cities, the compatibility of them with other surrounded land-uses is vitally important in urban planning. In many cases the adjacency of educational places with incompatible land-uses such as military and industrial or locating in polluted areas or avoiding from necessary utilities have caused falling the learning abilities of the their students. In this research the desirability of the location of six universities of Tehran namely: K.N.Toosi university of technology, Iran university of science and Technology, Amirkabir university of technology, university of Tehran school of engineering, Shahid Rajaee University and Allameh Tabataba'i university has been evaluated and compared using the spatial analyzes in Geospatial Information System. To find the major criteria (factors), many students in those universities were asked. Based on the responses, the criteria were classified into two categories of physical and environmental. Satellite images, maps and census data were used to produce criteria maps. Evaluating and comprising between the criteria were done based on the idea of more than 500 students. Each of considered factors is extracted from a corresponding factor map and this is the point that highlights the role of GIS. For environmental factor three maps were produced and then combined. Greenness map in this study is a map showing the NDVI index of Tehran. To produce this map, image of Landsat 7 satellite, ETM+ sensor, band 3 and 4 was used as the input. ENVI software was used for this process and NDVI obtained within a thousand meters radius around each university. For the other map processes in this study ArcGIS 10.3 software was used. Next, three factor maps were combined using Index overlay method with the equal weights and environmental index map was created. Air pollution is at the highest level in winter. Noise pollution is significantly higher in the mornings. Real greenness is better observable in summer when all the trees have leaves. Different time of gathering will not affect the results because the relative conditions of the target universities are fairly constant during the process of collecting data. To prepare physical index map, accessibility and compatibility of surrounded land-uses must be determined.  Accessibility was extracted from a 1:2000 map of Tehran using OD-cost matrix in ArcGIS software. To generate compatibility, land-uses around the target universities were determined and their compatibility with university land-use was compared pair-wisely. The compatibilities expressed in five levels. Levels of compatibility have then been assigned different weight based on previous studies. Once the values of factors obtained, they were be combined to get the final index. However, the weights of each criterion must be assigned. AHP as a multicriteria decision making method and ratio estimation method were used for this task. At last, the final index for desirability of the location of target universities achieved by combining sub-criteria. The results of this research revealed that the location of Amirkabir University achieved the more desirability of location. After that K.N.Toosi, university of science and technology, university of Tehran school of engineering, Shahid Rajaee university and finally Allameh Tabataba'I stand on the next ranks. </div> موقعیت مکانی, سازگاری, دسترسی, محیط زیست, دانشگاه, تهران Location, Compatibility, Accessibility, Environment, University, Tehran 183 197 http://jgst.issgeac.ir/browse.php?a_code=A-10-117-3&slc_lang=fa&sid=1 M. Mohammadi منیژه محمدی mh.mohammadi71@yahoo.com 10031947532846006914 10031947532846006914 No Faculty of Civil Engineering, Shahid Rajaee University دانشگاه شهید رجایی، دانشکده مهندسی عمران F. Hosseinali فرهاد حسینعلی f.hosseinali@sru.ac.ir 10031947532846006915 10031947532846006915 Yes Faculty of Civil Engineering, Shahid Rajaee University دانشگاه شهید رجایی، دانشکده مهندسی عمران