Journal of Geomatics Science and Technology

fa تحلیل مکانی-زمانی و اکولوژیکی بیماری تب مالت در شمال ایران Spatio-temporal and Ecological Analysis of Brucellosis in North of Iran سامانه های اطلاعات مکانی GIS پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">بیماریهای همهگیر مشکلات اقتصادی و بهداشتی بسیاری به همراه دارند. توزیع جغرافیایی این بیماریها فرآیندی مکانی و زمانی است که با درک آن و شناخت عوامل تأثیرگذار بر آن میتوان گام مؤثری برداشت. تب مالت از مهمترین بیماریهای مشترک بین انسان و دام در ایران است. برای درک بهتر همهگیرشناسی این بیماری در شمال ایران، اهداف اصلی این مطالعه بررسی روند سالانه و ماهانه، کشف خوشههای مکانی و مکانی-زمانی و تعیین تأثیر متغیرهای اکولوژیکی است. این تحقیق بر روی 6895 بیمار ثبتشده در سال 95-1388 انجام گرفت. داده‌های بیماری با 12 پارامتر محیطی در استانهای گلستان، مازندران و گیلان به تفکیک شهرستان به ‌صورت ماهانه جمع‌آوری شدند. موران عمومی جهت بررسی خودهمبستگی مکانی استفاده شد. برای کشف خوشه‌های مکانی از موران محلی و اسکن مکانی و برای خوشههای مکانی-زمانی از اسکن مکانی-زمانی نرم‌افزار SaTScan استفاده شده است. همبستگی اسپیرمن برای بررسی تأثیر پارامترهای اکولوژیکی به کار گرفته شد. نتایج نشان داد تب مالت در شمال ایران توزیعی خوشهای دارد. حداکثر بروز در فصل تابستان(34%) و حداقل آن در زمستان(16%) بود. ماههای اردیبهشت، خرداد، تیر و مرداد با 3396 بیمار، مستعدترین ماه‌ها بودند. در موران محلی شهرهای مینودشت، کردکوی، بندر گز و گلوگاه مناطق high-high، لاهیجان، آستانه اشرفیه و رشت low-low و شهر شفت high-low شناسایی شد. در اسکن مکانی 10 کلاس کشف شد که بیشتر در گلستان و مازندران قرار داشتند و تنها یک کلاس در گیلان بود. در اسکن مکانی-زمانی 4 کلاس شناسایی شد که مطابق با نتایج اسکن مکانی بود. در تمامی مدت مورد مطالعه، در منطقه خوشهای از بیماری حضور داشت. نتایج بدست آمده از شاخص موران و آماره اسکن فضایی مورد تائید یکدیگر بودند. اسپیرمن نشان داد همبستگی مثبتی بین بروز بیماری با تبخیر، جهت شیب، حداکثر دما، ارتفاع و متوسط دما و ارتباط منفی با بارش، رطوبت و پوشش گیاهی وجود دارد. از این مطالعه برداشت میشود که در شمال ایران از غرب به شرق شاهد افزایش بروز هستیم. تب مالت در بهار و تابستان در مناطق کوهستانی که آب‌وهوای گرم و خشک دارند بیشتر است.  </div> <div style="text-align: justify;">Epidemic diseases are a public health concern that has many economic costs and health problems. The geographical distribution of these diseases is a spatial and temporal process. By understanding the process and identifying the factors that affect it, we can take an effective step in preventing and treating these diseases. Brucellosis is one of the most important zoonotic diseases in Iran. To better understand the epidemiology of this disease in northern Iran, the main objectives of this study are to review the annual and monthly trends, to identify spatial and space-time clusters, and to determine the impact of ecological variables. The study was conducted on 6895 patients from April 2009 to March 2017. Data of disease incidence with environmental data including average temperature, maximum temperature, minimum temperature, number of freezing days, humidity, precipitation, evaporation, wind speed, vegetation, elevation, slope and aspect in Golestan, Mazandaran and Gilan provinces as Monthly collected. Global Moran's I was used to investigate spatial autocorrelation. Spatial scan, local moran’s I and space-time scan were used to identify clusters. Spearman correlation was used to study the effect of ecological parameters. The results showed that brucellosis was clustered in northern Iran. The incidence was maximum in the summer (34%) and at least in winter (16%). The months of May, June, July and August were the most susceptible months with a total of 3396 patients. In Local Moran's I, the cities of Minudasht, Kurdkuy, Bandar Ghaz and Galughah were identified as high-high, the cities of Lahijan, Astaneh Ashrafieh and Rasht as low-low and the shaft town was identified as high-low region. In the spatial scan, 10 classes were discovered, most of which were located in Golestan and Mazandaran, and only one was in Gilan. The first and most dangerous classes were in Golestan province. In a space-time scan, 4 classes were identified. The results obtained from the Moran index and spatial scan and space-time scan were confirmed by each other. Spearman showed a positive correlation between incidence of disease with evaporation, aspect, maximum temperature, height and mean temperature, and negative correlation with precipitation, moisture and vegetation. This study shows that in the north of Iran, we see an increase in the incidence of this disease from west to east. Brucellosis is higher in spring and summer in mountainous regions with warm and dry weather. This information can be used for the control strategy used by decision-makers in the field of health.</div> سیستم اطلاعات مکانی, بیماری تب مالت, اسکن مکانی-زمانی, شاخص موران, همبستگی اسپیرمن Geospatial Information System, Brucellosis Disease, Space-time Scan, Moron's I, Spearman Correlation 221 231 http://jgst.issgeac.ir/browse.php?a_code=A-10-784-1&slc_lang=fa&sid=1 N. Seyedalizadeh نادیا سید علیزاده nadia_alizadeh@email.kntu.ac.ir 10031947532846006041 10031947532846006041 Yes K. N. Toosi University of Technology دانشگاه صنعتی خواجه ‌نصیرالدین طوسی A. A. Alesheikh علی اصغر آل شیخ alesheikh@kntu.ac.ir 10031947532846006042 10031947532846006042 No K. N. Toosi University of Technology دانشگاه صنعتی خواجه ‌نصیرالدین طوسی M. Ahmadkhani محسن احمدخانی ahmadkhani.mohsen@gmail.com 10031947532846006043 10031947532846006043 No K. N. Toosi University of Technology دانشگاه صنعتی خواجه ‌نصیرالدین طوسی