Journal of Geomatics Science and Technology

fa توسعه سامانه پشتیبان تصمیم گیری مکانی مشارکتی تحت وب مبتنی بر گزینه های مکانی کاربر محور (مطالعه موردی: مکان یابی سرویس های بهداشتی دائمی منطقه 1 شهر مشهد) Developing a Web-Based Collaborative Spatioal Decsion Support System Based on User-Centered Spatial Alternatives (Case Study: Public Toilet of District #1 of Mashhad) سامانه های اطلاعات مکانی GIS پژوهشي Research امروزه، روشهای تصمیمگیری چند معیاره مبتنی بر سامانههای اطلاعات جغرافیایی(GIS)، به عنوان بستری که ابزار و توابع مکانی را با تحلیلهای چند معیاره ادغام میکنند، نقش مهمی را در تصمیمگیریهای مکانی مشارکتی ایفا میکند. در گذشته تحقیقات گستردهای در زمینه سامانههای تصمیمگیری مکانی مشارکتی انجام گرفته است. در این تحقیقات، تصمیمگیریهای مکانی با ارائه گزینههای مکانی ثابت به تصمیم گیران انجام گرفته بود و کاربران صرفا محدود به ارزیابی در بین همان تعداد گزینهها بودند در حالیکه این تحقیق، تعیین و ترسیم گزینههای مکانی را (بدون اعمال هیچگونه محدودیتی) و در طی مراحل تصمیمگیری مکانی (نه از قبل) به شخص تصمیم گیرنده واگذار نموده است.  با این هدف، اقدام به طراحی و توسعه سامانهای کاربر محور شده که به تصمیمگیرنده این امکان داده میشود که با تعیین و ترسیم آزادانه گزینههای مکانی، اولویتها، علایق، دانش و... خود را در فرایند تصمیمگیری مکانی وارد نماید. این امکان به شکل فرایندی دو مرحلهای، محقق میگردد؛ بطوریکه ابتدا تصمیمگیرنده وزندهی به معیارها (توسط فرایند تحلیل سلسله مراتبی) را انجام میدهد و سپس گزینهها را ترسیم و مشخص کرده و نهایتا آنها را رتبه بندی میکند. در مرحله دوم، نقشههای راه حل فردی، در یک فرایند ادغام نظرات گروهی (فازی اکثریت) با هم ترکیب و یک مجموعه جواب نهایی بدست میآید. در این راستا، تصمیمگیری مکانی مشارکتی برای انتخاب بهترین مکان جهت احداث سرویسهای بهداشتی دائمی در سطح منطقه 1 شهر مشهد توسط گروه تصمیمگیران انجام شد. به عنوان نتیجه میتوان گفت رویکرد پیشنهادی این سامانه، با ایجاد راه حلی منعطف، پتانسیل بالایی را برای افزایش کارایی تصمیمگیریهای مکانی مشارکتی و افزایش نقش کاربر در فرایند تصمیم فراهم میآورد، به گونهای که این امر منجر به تصمیمات همه جانبه و دموکراتانه میشود. Combination of GIS and Multicriteria Decision Analysis (MCDA) in the Web setting has recently gained much attention in participatory (collaborative) spatial decision making. GIS-based MCDA tools offer a wide spectrum of visual and computational decision support capabilities that can be used by the experts and lay participants on the Web for selection, prioritization, and integration of spatial decision options. These tools provide appropriate analytical tools and platforms for direct involvement of the public in the spatial planning process. The overall aim of GIS-based MCDA techniques is to contribute to the decision making process by selecting the best alternative from the number of feasible alternatives according to multiple criteria. It involves the use of geographical data, decision maker preferences, and an aggregation function (decision rule) that combines spatial data and the decision maker’s preference to evaluate decision alternatives. The main rationale behind integrating GIS and MCDA is that these two separate areas of research can complement each other. While GIS is normally known as a powerful and integrated tool with exclusive abilities for storing, manipulating, analyzing and visualizing geographically referenced information for decision-making, MCDA provides a rich collection of procedures and algorithms for structuring decision problems, designing, evaluating and prioritizing alternatives. Studies on the asynchronous spatial MCDA suggest that the space-time distributed environment of the Internet not only provides the flexibility to work in different places and times for the convenience of the participants, but also offers equal participation opportunity. In other words, the Web-based GIS-MCDA provides an access to the relevant GIS-MCDA data and tools anyplace (any location that has the Internet access), anytime (24 hours a day, seven days a week), and through any PCs or handheld devices (e.g., PDA, smart phones) and networks (wired or wireless technologies). However, the currently used GIS-MCDA tools do not provide the participants with a choice of their own criteria, alternatives, and preferences. To address this problem, this study represents a user-oriented GIS-MCDA system where decision participants can (i) define their own alternatives and determine individual decision maps and (ii) integrate their individual decision maps using a group decision rule to reach a compromise solution. The problem of public toilet site selection in district #1 of Mashhad, Iran, was selected as the case study to demonstrate the proposed approach. The proposed system was used as a potential decision support tool for collaborative site selection of the public toilets. Every decision maker could define his/her toilet alternatives by drawing a set of polygons, evaluate them based on AHP-based weighted linear combination and eventually develop an individual decision map. The group decision rule, fuzzy majority approach, was employed to create a group decision map based own individual solution maps. In other words, the individual solutions (individual rankings of public toilet facilities) are aggregated using the group decision rule to obtain a group solution (group rankings of public toilet facilities). Such tool enhances the level of community participation in spatial planning. The study’s implications can advance public participatory planning and allow for more informed and democratic land-use decisions. سامانه پشتیبان تصمیم مکانی, تصمیم گیری چند معیاره مشارکتی, سامانه اطلاعات جغرافیایی تحت وب, گزینه های مکانی کاربر محور Web-Based Decision Support Systems, Group Spatial Decision Making, Web Based Geographical Information Systems, User-Centered Alternatives 101 115 http://jgst.issgeac.ir/browse.php?a_code=A-10-428-3&slc_lang=fa&sid=1 F. Mirmohammadi فهیمه میرمحمدی fahimemirmohammadi@yahoo.com 10031947532846003435 10031947532846003435 No University of Tehran دانشگاه تهران M. R. Jelokhani Niaraki محمدرضا جلوخانی نیارکی mrjelokhani@ut.ac.ir 10031947532846003436 10031947532846003436 Yes University of Tehran دانشگاه تهران S. K. Alavipanah سید کاظم علوی پناه Salavipa@ut.ac.ir 10031947532846003437 10031947532846003437 No University of Tehran دانشگاه تهران