fa ارزیابی و مقایسه دقت مدل‌های ارتفاعی رقومی آزاد GDEM و SRTM و بررسی نحوه انتشار خطاها به نقشه شیب و جهت شیب سامانه های اطلاعات مکانی GIS پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><span dir="RTL">با گسترش مدل‌های ارتفاعی رقومی آزاد، کاربرد این مدل‌ها در زمینه های مختلف در چند سال اخیر رشد روزافزونی داشته است. عدم اطلاع کامل از دقت ارتفاعی این مدل‌ها در مناطق با ویژگیهای مختلف یکی از معضلاتی می‌باشد که نتایج مطالعات در حوزه‌های مختلف بر پایه این مدل‌ها را غیر قابل ارزیابی و اطمینان می‌کند. نتایج حاصل از مدل‌های آماری رایج ارزیابی دقت نظیر خطای میانگین، انحراف استاندارد و خطای مجذور میانگین مربعات با فرض پیروی خطاها از توزیع نرمال قابل اتکا می‌باشند در حالیکه این شرط عمدتاً با توجه به احتمال وجود خطاهای بزرگ در داده‌ها قابل تامین نمی‌باشد. در این مقاله ابتدا به بررسی رفتار آماری خطای مدل‌های ارتفاعی زمین </span>GDEM<span dir="RTL"> و </span>SRTM <span dir="RTL">&nbsp;پرداخته و با استفاده از تعریف یک محدوده اطمینان برای خطای مجذور میانگین مربعات روشی برای تعیین تعداد نقاط مرجع مناسب ارائه شده است. سپس با استفاده از مدل‌های آماری رایج و نیز مدل‌های با استحکام به ارزیابی دقت این مدل‌ها در مقایسه با نقاط مرجع پرداخته‌ایم. برای این منظور ابتدا شاخصهای آماری لازم تعریف شده و سپس در چهار کلاس مناطق شهری، مسطح، تپه ماهور و کوهستان در مناطق غربی و مرکزی ایران با محاسبه این شاخصها به مقایسه و تحلیل خطای مدل‌های رقومی مذکور پرداخته شده است. عدم توجه به ویژگیهای متفاوت مناطق مختلف و تاثیری که این ویژگیها در مراحل مختلف تعیین ارتفاع و تهیه مدل ارتفاعی خواهند داشت یکی از نواقص مطالعات پیشین می‌باشد که در این مطالعه به آن پرداخته شده است. علاوه بر این بررسی تاثیر خطا بر محصولات ثانویه از طریق محاسبه انتشار خطاها در نقشه‌های شیب و جهت شیب حاصل از مدل‌های مذکور از جنبه های نوآورانه بسیار مهمی می‌باشد که در این تحقیق به آن پرداخته شده است. نتایج تحقیق انجام شده نشان داد که علی‌رغم قدرت تفکیک پایین‌تر، دقت </span>SRTM<span dir="RTL"> در همه مناطق بهتر از </span>GDEM<span dir="RTL"> است. علاوه بر این در هر دو مدل دقت در مناطق شهری به میزان قابل ملاحظه ای بهتر از دیگر مناطق می‌باشد.&nbsp;</span></p> <p>Recent developments in open source digital elevation models (DEMs) increase their applications in different disciplines. The lack of proper information about the accuracy of these models in regions with different topographic characteristics, make their analysis unreliable. Most estimates of accuracy, e.g., mean, standard deviation and RMSE depend on an implicit assumption that the errors comprise a random sample from a normal distribution. But, analytic data often depart from that assumption. Therefore, this paper first study statistical characteristics of SRTM and GDEM open source global DEMs. Then we define a confidence interval for RMSE which make it possible to investigate the appropriateness of reference points. Afterwards, measures for accuracy assessment of DEMs based on robust methods in L1 norm and Huber&#39;s method as well as conventional methods in L2 norm are discussed. In order to consider different topographic characteristics we compare SRTM and GDEM based on the defined measures in Urban, Flat, Hill and Mountain regions. Finally, we studied how the errors propagate into slope and aspect maps. It was found that although GDEM has better resolution, but SRTM performs better based on the defined measures in all the regions. It is also illustrated that the accuracy of both models in urban are better than other regions.</p> مدل ارتفاعی رقومی, مقایسه دقت و صحت, مدل‌های آماری با استحکام, انتشار خطاها, محدوده اطمینان Open Source DEM, Accuracy Assessment, Robust Statistics, Error Propagation, Confidence Interval 99 118 http://jgst.issgeac.ir/browse.php?a_code=A-10-104-2&slc_lang=fa&sid=1 S. Nadi سعید نادی snadi@eng.ui.ac.ir 10031947532846003758 10031947532846003758 Yes University of Isfahan دانشگاه اصفهان Y. Ghiasi یوسف غیاثی yusuf.ghiasi@gmail.com 10031947532846003759 10031947532846003759 No University of Isfahan دانشگاه اصفهان Sh. Hadavand شهرام هداوند geonav.had@gmail.com 10031947532846003760 10031947532846003760 No National Iranian Oil Company, Exploration Directorate مدیریت اکتشاف نفت، شرکت ملی نفت ایران