fa ارزیابی کیفیت زندگی شهری مبتنی بر داده های آماری و مکانی سامانه های اطلاعات مکانی GIS پژوهشي Research <p dir="RTL" style="margin-bottom:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:14.4pt;line-height:normal;text-autospace:none;"><span style="font-family:b nazanin;">کیفیت زندگی به مفهوم توانمندی محیط برای فراهم آوردن و پاسخگویی به نیازهای مادی و معنوی افراد جامعه و در برگیرنده&shy;ی مفاهیمی همچون رفاه فردی، اجتماعی و عدالت فضایی، به&shy;عنوان ابزاری کارآمد همواره موردتوجه مدیران و برنامه ریزان شهری بوده است. مبنای ارزیابی بسیاری از مطالعات کیفیت زندگی شهری، بر اساس دو رویکرد عینی و ذهنی است. رویکرد عینی مبتنی بر شاخص‌های محیط فیزیکی و اجتماعی کیفیت زندگی و رویکرد ذهنی مبتنی بر دیدگاه ساکنین و میزان رضایت آن‌ها از کیفیت زندگی‌شان می‌باشد. این پژوهش با هدف ارزیابی کیفیت عینی زندگی شهری، شناخت ابعاد و شاخص‌های مؤثر بر آن انجام‌شده است و سعی شده است با بیان مفهوم کیفیت زندگی، شناسایی ابعاد و شاخص‌های تأثیرگذار، نحوه‌ی ارتباط این شاخص‌ها و همچنین نحوه‌ی سنجش آن‌ها در محیط شهری، مورد بررسی قرار گیرد. شاخص‌های این پژوهش، شامل سه بٌعد اجتماعی-اقتصادی، زیست‌محیطی و عدالت فضایی است. ارزیابی بٌعد اجتماعی-اقتصادی با استفاده از داده‌های آماری و روش تحلیل عاملی، صورت گرفته است. همچنین به‌منظور ارزیابی بعد زیست‌محیطی با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و داده‌های مکانی، نقشه‌های مربوط به شاخص‌های سبزینگی، دمای سطح زمین، آلودگی هوا و آلودگی صوتی استخراج شد و از تلفیق آن‌ها شاخص نهایی بٌعد زیست‌محیطی کیفیت زندگی، به دست آمد. به‌منظور ارزیابی بٌعد عدالت فضایی، از دو شاخص دسترسی و اختلاط کاربری استفاده شد و به کمک این دو شاخص، توزیع یکنواخت و دسترسی به کاربری‌های خدمات شهری، اندازه‌گیری شد. در نهایت به‌منظور ارزیابی شاخص نهایی کیفیت زندگی شهری و همچنین رتبه دهی به محله های شهر، از روش </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">TOPSIS</span></span></span> <span style="font-family:b nazanin;">به عنوان یکی از روش&shy;های تصمیم&shy;گیری چندمعیاره استفاده‌شد. برای بررسی میزان ارتباط شاخص نهایی استخراج‌شده برای هر بٌعد از کیفیت زندگی، از تحلیل همبستگی پیرسون استفاده شد. نتایج نشان‌دهنده‌ی وجود همبستگی بین شاخص اجتماعی-اقتصادی با شاخص عدالت فضایی (۵۴۳/۰) و زیست‌محیطی (۴۱۵/۰) است. بنابراین برای ارتقا</span><span style="font-family:sakkal majalla;">ء</span><span style="font-family:b nazanin;"> شاخص کیفیت زندگی شهروندان، لازم است تغییراتی در جهت بهبود ابعاد عدالت فضایی و محیط زیست، صورت گیرد. در واقع ایجاد تغییرات اساسی و بهبود شرایط زیست محیطی و افزایش سطح دسترسی به خدمات، می تواند به عنوان راهکاری برای ترغیب به سکونت افراد با سطح اجتماعی- اقتصادی مناسب در مناطقی شود که در حال حاضر به دلیل فقدان این شاخص ها مورد توجه این قشر از شهروندان قرار نگرفته اند.</span></p> <p style="text-align: justify;">Quality of life is the ability&nbsp; of environment to supplying and supporting the material and spiritual needs of people, which include concepts such as individual well-being (health, healthcare), social welfare (security, environmental quality, etc.) and spatial equity (access and the same distribution services and urban facilities). Quality of life used to be a key concept and an efficient tools for place ranking, identifying and documenting the causes of class differences in the cities and it have been interest to administrators and urban planners. This thesis aims to assess the quality of urban life on the dispersion of population parameters. For this purpose, three basic parameters for assessing the quality of urban life is considered. These parameters include the socio-economic, environmental and spatial equity.</p> <p style="text-align: justify;">For assessing the socio-economic aspect, census data is used. Pearson&rsquo;s correlation was computed to analyze the relationships among the variables. Further, factor analysis was conducted to extract unique information from the combined dataset. four factors were identified and interpreted as Housing conditions, Working and literacy conditions, Educational status and activity status and income respectively. Each factor was viewed as a unique aspect of socio-economic parameter of the quality of life. As well as to assess the environmental parameter of quality of life by using satellite imagery and geospatial data some information like&nbsp; maps of NDVI index, land surface temperature, air pollution and noise pollution were extracted, and final index of&nbsp; the environmental parameter was obtained by integration of them.. For evaluating spatial equity two indicators, Accessibility and mixed land use was considered. Equal distribution and access to urban services was measured by these two indicators. This evaluation done for the educational, health, commercial, parks, sports, religious and cultural land use.</p> <p style="line-height: 15.6pt; text-align: justify;">To investigate the spatial distribution of QOL index, Moran&#39;s spatial autocorrelation is used. The results showed that the quality of life index in the studied region is clustered and places by similar value are neighbor. Finally, for investigate the relationship between final extracted index for each aspect of quality of life with each other, the Pearson correlation analysis was used. The results showed a positive correlation between socio-economic index with spatial equity (0.543) and environmental index (0.415). Actually making some basic change in these aspect of QOL can result in reducing of difference between QOL of poor and rich zone of city and can supply the basis of improvement of them. Also it can change the situation of equality and justice in all aspect QOL.</p> کیفیت زندگی, ارزیابی چند متغیره, تحلیل عاملی, عدالت فضایی, محیط زیست Quality of Life, Principal Component Analysis, Spatial Equity, Environment 41 55 http://jgst.issgeac.ir/browse.php?a_code=A-10-414-1&slc_lang=fa&sid=1 M. Hosseini Abbas abadi محمد حسینی عباس ابادی m.hoseini136966@yahoo.com 10031947532846005222 10031947532846005222 Yes بدون سازمان M. Taleai محمد طالعی taleai@kntu.ac.ir 10031947532846005223 10031947532846005223 No بدون سازمان