fa ارائه روشی نوین برای تعیین تانسور گرادیان جاذبه با استفاده از مشاهدات ارتفاع‌سنجی ماهوارهای مطالعه موردی: خلیج فارس ژئودزی و هیدروگرافی Geo&Hydro پژوهشي Research با ظهور ارتفاع‎سنجی ماهواره‎ای در سال 1973، پنجرۀ جدیدی در مطالعات و تحقیقات اقیانوسی و دریایی و علوم مرتبط با زمین گشوده شد. در این میان پیشرفت و بلوغ تکنولوژی حسگرها و انجام مأموریت‎های مختلف ارتفاع‌سنجی ماهواره‎ای در سال‎های اخیر، تحولی شگرف در علم ژئودزی و مبحث مدل‎سازی میدان ثقل زمین ایجاد کرد. ارتفاع‎سنجی ماهواره‎ای منبع عظیمی از اطلاعات جهت تعیین ژئوئید با دقت و رزولوشن مکانی بالا را در اختیار قرار می‌دهد. اطلاعات این روش جایگزین بسیار مناسبی برای داده‎های ثقل دریایی در مدل‎سازی فرکانس بالای میدان ثقل زمین در مناطق دریایی به‎شمار می‎رود. مشاهدات ثقل دریایی بدلیل تأثیرات محیطی همواره سطح نویز بالایی را با خود به‎همراه دارند. همچنین با استفاده از این مشاهدات نمی‌توان فرکانس‎های بالای میدان ثقل زمین را در پوشش جهانی مدل‎سازی کرد. تانسور گرادیان جاذبه بهعنوان مشتقات مکانی مرتبه دوم پتانسیل جاذبه از فضا، اطلاعات بیشتری را نسبت به سایر اندازه‎گیری‎های میدان ثقل زمین نظیر آنومالی جاذبه در اختیار قرار می‎دهد. بنابراین در این مقاله یک روش جدید برای تعیین تانسور گرادیان جاذبه در سطح دریا براساس ارتفاع‎سنجی ماهواره‎ای و دو روش مدل‌سازی بر مبنای توابع پایه شعاعی و اسپیلاین‌های هارمونیک معرفی شده است. به‎منظور بررسی موردی روش‌های ارائه شده، تانسور گرادیان جاذبه در منطقۀ خلیج فارس بر مبنای مشاهدات ارتفاع‎سنجی ماهواره‎ای تعیین و نتایج آن ارائه شده است. با توجه به نتایج به‌دست آمده برای تانسور گرادیان جاذبه، مشخص می‌شود که مدل‌سازی میدان ثقل زمین با استفاده از توابع پایه شعاعی نتایج بهتری را نسبت به مدل‌سازی بر مبنای توابع اسپیلاین هارمونیک به‌همراه خواهد داشت. With the appearance of the satellite altimetry in 1973, a new window was opened in the oceanography, marine sciences and Earth-related studies. Advances in the sensors technology and different satellite altimetry missions in the recent years led to a great evolution in geodesy and the gravity field modeling studies. Satellite altimetry provides a huge source of information for the geoid determination with high accuracy and spatial resolution. The information from this approach is a sufficient alternate for the marine gravity data in the high-frequency modeling of the Earth’s gravity field in marine areas. Marine gravity observations always carry a high noise level due to the environmental effects. Moreover, it is not possible to model the high frequencies of the Earth’s gravity field in a global scale using these observations. The gravitational gradient tensor, as the second order spatial derivatives of the gravitational potential, provides more information than other measurements from the Earth’s gravity field such as the gravity anomaly. In this paper, a new approach is introduced for the determination of the gravitational gradient tensor at sea level based on the satellite altimetry and using two modeling techniques, namely radial base functions and harmonic splines. As a case study, the gravitational gradient tensor is determined in Persian Gulf based on the satellite altimetry data, and the results are presented. By the investigation of the results for the gravitational gradient tensor, it is concluded that modeling of the Earth’s gravity field using radial base functions leads to better results compared to the modeling based on the harmonic splines. : ارتفاع‎سنجی ماهواره‎ای, ژئوئید, تانسور گرادیان جاذبه, توابع پایۀ شعاعی, آنومالی جاذبه, اسپیلاین‌های هارمونیک Satellite altimetry, geoid, gravitational gradient tensor, radial base functions, gravity anomaly, harmonic splines 83 100 http://jgst.issgeac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-7&slc_lang=fa&sid=1 A. R. Safari عبدالرضا صفری asafari@ut.ac.ir 10031947532846001791 10031947532846001791 No گروه مهندسی نقشهبرداری- پردیس دانشکدههای فنی- دانشگاه تهران M. A. Sharifi محمدعلی شریفی sharifi@ut.ac.ir 10031947532846001792 10031947532846001792 No گروه مهندسی نقشهبرداری- پردیس دانشکدههای فنی- دانشگاه تهران H. Amin هادی امین amin_hadi@ut.ac.ir 10031947532846001793 10031947532846001793 Yes گروه مهندسی نقشهبرداری- پردیس دانشکدههای فنی- دانشگاه تهران I. Foroughi اسماعیل فروغی e.foroughi@ut.ac.ir 10031947532846001794 10031947532846001794 No گروه مهندسی نقشهبرداری- پردیس دانشکدههای فنی- دانشگاه تهران