fa آنالیز سه بعدی تغییرات زمانی و مکانی چگالی الکترونی لایه یونوسفر برمبنای داده های پیوسته GPS شبکه ژئودینامیک ایران ژئودزی و هیدروگرافی Geo&Hydro پژوهشي Research <div align="right"> یونوسفر لایه ای از جو زمین می باشد که از ارتفاع 80 کیلومتری تا ارتفاع بیش از 1000 کیلومتری زمین گسترش پیدا کرده است. این لایه از جو به دلیل خاصیت الکتریکی، اثرات بسیار مهم و اساسی بروی امواج عبوری از آن دارد. پس از برداشتن اثر SA از سیستم تعیین موقعیت جهانی GPS، تاخیر یونوسفری به عنوان مهمترین منبع خطا، در تعیین موقعیت و ناوبری توسط این سیستم محسوب می شود. بررسی و حذف این اثر مستلزم شناخت توزیع چگالی الکترونی در یونوسفر است. در این مقاله از یک مدل سه بعدی جهت شناخت ویژگیهای این لایه استفاده شده است. برای انجام اینکار تغییرات افقی چگالی الکترونی توسط توابع هارمونیک کروی (SHF) و تغییرات عمودی آن بوسیله توابع متعامد تجربی (EOF) مدلسازی می شوند. به دلیل ماهیت خاص مدل مورد استفاده که نوعی از معادلات انتگرال فردهولم نوع اول می باشد، با یک مساله معکوس گسسته ناپایدار روبرو هسیتم. جهت حل ناپایداری مساله فوق از روش تیخونوف مرتبه صفرم استفاده شده است. پارامتر پایدارسازی با استفاده از مقایسه مابین چگالی الکترونی حاصل از مدل سه بعدی و چگالی الکترونی اندازه گیری شده در ایستگاه یونوسوند تهران تعیین شده است. با کمک داده های GPS شبکه ژئودینامیک کشور ایران در 3 فصل زمستان، بهار و تابستان آنالیز تغییرات زمانی و مکانی یونوسفر برای 30 روز از هر فصل انجام گرفته است. نتایج بدست آمده نشان دهنده تغییرات روزانه در چگالی الکترونی در طول یک روز به اندازه ele/cm3 1011×6 و نیز تغییراتی به اندازه ele/cm3 1011×9 در طول یک ماه مخصوصاً در فصل زمستان می باشد. </div> The ionosphere is the part of the atmosphere in which the number of free electrons is so high that it significantly affects the propagation of radio waves. Since the deactivation of SA, the accuracy of the differential positioning with GPS is mostly dominated by the refraction delay of the GPS carrier waves in Ionosphere. To improve the accuracy of real time positions, it is customary to use the existing models in order to account for various sources of errors, including the effect of Ionosphere. Application of the single layer model, in which the electron content of Ionosphere is assumed to be condensed on a thin shell at a specific height, is a well established technique to account for the ionosphere delay.In contrary to this model, multi-layer modeling can provide three-dimensional information on the spatial distribution of the electrons in atmosphere. In this method, spherical harmonics and empirical orthogonal functions are the base functions in use for modeling the horizontal and the vertical content of the electron density. This is at the cost of using regularization techniques for solving the corresponding problem. Therefore, the developed model should be calibrated, i.e. the corresponding regularization parameter should be chosen, based on the a-priori information of the electron content. In this study, a 3D-modeling of the electron content has been constructed using the GPS measurements over Iran. The Ionosonde Data in the Tehran station (φ=50.64, λ=35.87) have been used for choosing an optimum value for the regularization parameter. To apply the method for constructing a 3D-image of the electron density, GPS measurements of the Iranian Permanent GPS Network (at 3-day in 2007) has been used. The instability of solution has been numerically analyzed and the Tikhonov method has been used for regularizing the solution. To come up with an optimum regularization parameter, the relative error in the Electron density profile computed from Ionosonde measurements and their 3D model are minimized. The modeling region is between 24 to 40 N and 44 to 64 W. The result of 3D-Model has been compared to that of the International Reference Ionosphere model 2007 (IRI-2007).The result shows that the electron density has 6×1011ele/cm3 diurnal variation and 9 × 1011ele/cm3 seasonal variations especially in winter months. This method could recover 66% to 99% of the ionosphere electron density. یونوسفر, تغییرات فصلی یونوسفر, پایدارسازی, شبکه ژئودینامیک ایران, چگالی الکترونی Total Electron Contents, Ionosonde, GPS, IRI 2007, regularization parameter 1 10 http://jgst.issgeac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-20&slc_lang=fa&sid=1 M. R. Ghaffari Razin میر رضا غفاری رزین rghaffari@mail.kntu.ac.ir 10031947532846001739 10031947532846001739 Yes گروه مهندسی ژئودزی- دانشکده مهندسی نقشه‌برداری - دانشگاه صنعتی خواجه نصیر الدین طوسی B. Voosoghi بهزاد وثوقی vosoghi@kntu.ac.ir 10031947532846001740 10031947532846001740 No گروه مهندسی ژئودزی- دانشکده مهندسی نقشه‌برداری - دانشگاه صنعتی خواجه نصیر الدین طوسی