fa هیدروگرافی دوره ای: ابزاری برای تعیین دقیق نرخ رسوب گذاری (مطالعه موردی: بندر نوشهر) ژئودزی و هیدروگرافی Geo&Hydro پژوهشي Research <div dir="rtl"> <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span new="" roman="" times=""><span b="" nazanin="">بندر نوشهر با بیش از ۷۰ سال سابقه، یکی از مهم‌ترین بنادر تجاری دریای خزر، با موقعیت استراتژیک و تجهیزات پیشرفته، نقش مهمی در توسعه تجارت دریایی، صادرات و ترانزیت کالا به کشورهای آسیای میانه و اروپای شرقی ایفا می‌کند. یکی از چالش‌های اصلی این بندر، پدیده رسوب‌گذاری در کانال ورودی و حوضچه است که می‌تواند بر کارایی عملیاتی و هزینه‌های لایروبی تأثیر بگذارد. مطالعه و تحلیل نرخ رسوب‌گذاری در این منطقه برای مدیریت بهینه عملیات در بندر ضروری است. در این تحقیق، روند رسوب‌گذاری در بندر نوشهر با استفاده از داده‌های عمق‌یابی دوره‌ای بررسی شده است. به‌منظور ارزیابی تغییرات بستر و تعیین نرخ رسوب گذاری، روش‌های مبتنی بر داده‌های هیدروگرافی دارای دقت بالاتری در مقایسه با روش‌های تحلیلی هستند. در این پژوهش، از داده‌های هیدروگرافی‌های ادواری از نیمه دوم سال ۱۴۰۱ تا ابتدای سال ۱۴۰۳ استفاده شده است. برای محاسبه احجام لایروبی و رسوب‌گذاری و همچنین بررسی تغییرات بستر از روش ساخت سطح نامنظم مثلث‌بندی‌شده (</span>TIN<span b="" nazanin="">)</span> <span b="" nazanin="">در نرم‌افزار </span>Autodesk Civil 3D<span b="" nazanin="">، بین دوره های متوالی استفاده شده است. نتایج نشان داد که نرخ رسوب‌گذاری متوسط سالانه در محدوده حوضچه و کانال دسترسی بندر نوشهر به ترتیب 0.38 و 0.81 متر در سال است. این مقادیر با نتایج مدل‌های عددی و پیش‌بینی‌های پیشین در بندر نوشهر مطابقت داشته و تأییدکننده اهمیت نظارت دقیق بر تغییرات بستر دریا در این بندر از طریق هیدروگرافی دوره ای است. علاوه بر این، تأثیر نوسان تراز آب دریا بر میزان رسوب‌گذاری با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون بررسی شد و این مقدار در محدوده حوضچه و کانال دسترسی بندر نوشهر به ترتیب برابر با 0.81 و 0.64 برآورد گردید. این مقادیر نشان‌ می دهند که بین تراز متوسط آب و حجم رسوب‌گذاری کل ارتباط معنی داری در محدوده بندر نوشهر وجود دارد. این یافته‌ها بر اهمیت پایش مستمر و انجام هیدروگرافی‌های دوره‌ای جهت مدیریت بهینه عملیات لایروبی به ویژه با توجه به پایین رفتن تراز آب دریای خزر تأکید دارند. در نهایت نتایج این تحقیق می‌تواند به برنامه‌ریزی بهتر در زمینه نگهداری و بهبود عملکرد بندر نوشهر کمک کند و راهکارهایی را برای کاهش هزینه‌های لایروبی و افزایش بهره‌وری بندر ارائه دهد.</span></span></span></span></span></p> </div> <div style="text-align:justify"><span style="font-size:11px;"><span style="font-family:Tahoma;">With over 70 years of history, Nowshahr Port, is one of the most important commercial ports in Iran on the Caspian Sea. With its strategic location and advanced equipment, the port plays a key role in developing maritime trade, exports, and transit to Central Asian and Eastern European countries. One of the main challenges this port faces is sedimentation in the entrance channel and basin, which affects operational efficiency and increases dredging costs. Studying and analyzing the sedimentation rate in this area is essential for the optimal management of port operations. This study investigated the sedimentation process in Nowshahr Port using periodic bathymetry data collected over one and a half years. The data included periodic hydrographic measurements from October 2022 to April 2024. These measurements were analyzed to assess seabed changes and determine the accumulated sediment rate. The results manifested that methods based on hydrographic observational data are more accurate than analytical methods. To calculate the sediment and dredging volumes in this study, a triangulated irregular network (TIN) surface was constructed using Autodesk Civil 3D software for the primary and secondary dates. The results showed that the annual sedimentation rate is 0.38 m/year in the Nowshahr Port basin and 0.81 m/year in the entrance channel. These values are consistent with previous predictions and the results of numerical models in Nowshahr Port, confirming the importance of precise seabed change monitoring by hydrography. Furthermore, the effect of water level fluctuations on sedimentation rates was investigated using the Pearson Correlation Coefficient. The correlation was 0.81 in the Nowshahr Port basin and 0.64 in the Nowshahr Port channel. These results indicate a significant relationship between sedimentation rates in the Nowshahr Port basin and entrance channel and fluctuations in the water level of the Caspian Sea. These findings emphasize the importance of continuous monitoring and periodic hydrographic surveys for the optimal management of dredging operations. Ultimately, the results of this study can help improve the maintenance and performance of Nowshahr Port, as well as reduce dredging costs and increase productivity.</span></span></div> <div style="text-align:right">&nbsp;</div> بندر نوشهر, تراز آب دریا, لایروبی, رسوب‌گذاری, هیدروگرافی Dredging, Hydrography, Nowshahr port, Sea water level, Sedimentation 79 89 http://jgst.issgeac.ir/browse.php?a_code=A-10-323-4&slc_lang=fa&sid=1 Naser Abdi ناصر عبدی abdi@tafreshu.ac.ir 100319475328460010783 100319475328460010783 Yes Tafresh University دانشگاه تفرش Akbar Rostami اکبر رستمی rostamipmo@gmail.com 100319475328460010784 100319475328460010784 No سازمان بنادر و دریانوردی Ali Kouroshniya علی کوروش نیا alikouroshniya@gmail.com 100319475328460010785 100319475328460010785 No سازمان بنادر و دریانوردی Ahmad Javaheri احمد جواهری neyestana@gmail.com 100319475328460010786 100319475328460010786 No شرکت مهندسین مشاور دستور نوین Melika Sadeghnejad ملیکا صادق نژاد sadeghnejad2000@ut.ac.ir 100319475328460010787 100319475328460010787 No دانشگاه تهران