امروزه سامانه­های اطلاعات مکانی مردم­گستر رویکردی نوآورانه، سریع و کم‌هزینه برای جمع­آوری اطلاعات فراهم کرده است. یکی از مشکلاتِ استفاده از این رویکرد، ناهمگونی معناییِ داده‌ها است. یکی از روش‌های نوین و علمی مدلسازیِ مورد استفاده با رویکرد حل مشکلاتِ مربوط به ناهمگونی معناییِ داده‌ها، هستارشناسی^1[1]است. اما استفاده از هستارشناسی برای جمع‌آوری اطلاعات در سامانه‌های مردم‌گستر دارای چالش‌هایی اساسی است. با توجه به اینکه هستارشناسی برآمده از منابع تخصصی و روالی فنی است، در نتیجه استفاده از آن نیازمند ابزار و اطلاعات تخصصی است و خروجی آن برای افراد متخصص و کارشناسان فن قابل استفاده خواهد بود، در حالیکه اطلاعات مکانی مردم‌گستر توسط افرادی جمع‌آوری می‌شوند که نوعا اطلاعات تخصصی نداشته و عاری از ابزار تخصصی هستند. بنابراین در تحقیقِ حاضر راهکاری ارائه شده تا برای جلوگیری از ایجاد ناهمگونی معنایی، مدل هستارشناسی را برای جمع‌آوری اطلاعات در سامانه‌های اطلاعات مکانی مردم‌گستر بگونه‌ای بکار ببریم که نیازی به داوطلبان آگاه و استفاده از ابزار خاص نباشد. در این راهکار پس از جمع‌آوری اطلاعات و توسعه‌ی مدل هستارشناسیِ اطلاعات در زمینه‌ی تخصصی مورد نظر، به کمک کلاس‌ها، زیرکلاس‌ها، روابط و ویژگی‌های موجود در مدل هستارشناسی، یک مدل مفهومیِ قابل فهم برای عموم در سه سطحِ جزئیات[2] ایجاد می‌کنیم. سپس این مدل مفهومی را با استفاده از یک جدول مراجعه[3]، به مدل هستار‌شناسی مرتبط می‌کنیم. با این کار داوطلبان بر اساس مدل مفهومی اطلاعات خود را در سامانه‌ی اطلاعات مکانی مردم‌گستر وارد می‌کنند و نتیجه‌ از مدل هستار‌شناسی به عنوان خروجی در اختیار تصمیم‌گیران قرار خواهد گرفت. در نهایت با مطالعه موردی منابع آب‌های سطحی، مدل مفهومی از منظر سادگی و عدم ابهامِ داوطلبان و عدم نیاز به اطلاعات تخصصی برای استفاده از آن، ارزیابی شد. با توجه به نتایج، می‌توان گفت 83 درصد از مدل مفهومی بدون ابهام بوده و بدون آموزش برای کاربران قابل فهم است. همچنین نتایجِ خروجی از مدل هستارشناسی از منظر کارایی برای تصمیم‌گیری ارزیابی شد که نتایج، نشان‌دهنده‌ی تناسبِ 88 درصد از اطلاعاتِ خروجی از مدل هستارشناسی برای تصمیم‌گیری است. بنابراین نتایجِ ارزیابی مدل مفهومی و مدل هستارشناسی، کارا بودن آن‌ها برای هدف مورد نظر را نشان می‌دهد.

 

---